Herstel

Herstel van een psychische kwetsbaarheid is in de eerste plaats een individueel veranderproces. Dit proces is goed en uitgebreid beschreven binnen de herstelbeweging, die in de jaren negentig van de vorige eeuw (internationaal en nationaal) opkwam.

Herstel is moeilijk, zwaar, complex. Zo kreeg ook ik te maken met terugvallen. Op zulke momenten kun je echt wanhopen. Ik prijs mijzelf dan ook gelukkig dat ik tijdens mijn herstel van een psychische kwetsbaarheid de herstelbeweging leerde kennen. Ik had veel aan hoe mensen als Wilma Boevink, William Anthony, Patricia Deegan en Mary O’Hagan dit grillige veranderproces beschreven. De beschrijvingen boven herkenning en houvast. De terugvallen werden minder overweldigend.

Zie Wat is herstel? voor de definitie en verschillende kenmerken van herstel van een psychische kwetsbaarheid.

Sociaal

Naast een individueel proces is herstel ook een sociaal gebeuren. Noem het peer support of zelfhulp, spreek van lotgenotencontact of bondgenootschap, als ik naar mijn eigen herstel kijk, was de wisselwerking met andere mensen die aan herstel werkten cruciaal.

In de herstelbeweging wordt herstel dan ook in één adem genoemd met empowerment en ervaringsdeskundigheid (peer support in de V.S., tangata motuhake in Nieuw-Zeeland).

Organisatie

Herstel stelt eisen aan hoe je organiseert. Dat is ook de reden waarom ik met een aparte, vaste informatiepagina dieper inga op herstel. Het eigene van herstel, de complexiteit en haar specifieke kenmerken, vragen om een andere manier van organiseren in de ggz en het sociaal domein.

Ik wil hierover nog een extra informatiepagina maken (zie Lopende projecten). Ook de organisatie van herstel kent namelijk haar specifieke kenmerken en is, net als herstel zelf, complex.

Discussie

Ik wil het volgende nog even aanstippen. Ik vind dat er veel te weinig discussie is over hoe je binnen de ggz en het sociaal domein herstelondersteuning daadwerkelijk organiseert.

Niet alleen wordt herstel vaak te summier beschreven en bijvoorbeeld voorgesteld als een balansvraagstuk (Van der Kooij 2016, Van Erp 2019). Ook gaan publicaties van het Trimbos Instituut en Movisie voorbij aan de systeemverandering die nodig is in de ggz en het sociaal domein.

Tot slot mis ik de verbinding tussen herstelondersteunend werken en de ontwikkelingen in het sociaal domein van de afgelopen twee decennia. Welzijn Nieuwe Stijl en de herprofessionalisering (generalisme, normalisering) bieden goede kaders.

Een goede implementatie van Welzijn Nieuwe Stijl vraagt (net als herstelondersteunend werken) een systeemverandering. Maar Trimbos, Movisie en VWS verzuimen hier de discussie over aan te zwengelen.

Literatuur

Erp, N. van, Knispel, A., en Bakel, M. van (2019). Handreiking empowerment en inzet ervaringsdeskundigheid in sociale wijkteams. Utrecht: Trimbos-instituut, p16.

Kooij, A. van der, en Keuzenkamp, S. (2018). Ervaringsdeskundigen in het sociaal domein: wie zijn dat en wat doen ze? Startnotitie. Movisie, p7.